Жай – баарына эле жеңил эмес. Диабети барлар үчүн – сынак
Кээ бирөөлөр үчүн жай – көл, күн, эс алуу. Ал эми кант диабети менен жашагандар үчүн бул – сыноо. Суу жоготуу, канттын секириши, дарынын таасирсиздиги – баары бир күндө өзгөрүп кетиши мүмкүн.
Изилдөө (ADA, 2023):
Ысык аба ырайында гипогликемиянын тобокелдиги 30-40%га жогорулайт. Бул өзгөчө инсулин алып же көнүгүү кылган адамдар үчүн кооптуу.
Эмне үчүн ысык коркунучтуу? Тердөө көбөйөт, суу азаят, кан коюуланат, глюкоза көтөрүлөт. Инсулин бузулушу же тез сиңиши мүмкүн. Кээ бир дары-дармектер (мисалы, диуретиктер) кошумча суу чыгарат. Кант күтүүсүз түшүп же жогорулап кетет.
PubMed (2020): жогорку температурада диабет менен ооругандардын ооруканага түшүү коркунучу 12-20%га чейин жогорулайт.
Диабети барлар үчүн 7 эреже:
1. Сууну унутпа. Ар 1-2 саатта суу ич. Организмге таза суу керек.
2. Глюкометр күндөлүгүң болсун. Глюкозаны күнүнө 3-5 жолу текшер. Өзгөчө көчөгө чыгарда жана машыгууда.
3. Инсулинди муздакта сакта, 2-8 градус ичинде. Ысыкта ал таасирин жоготот. CDC (2019): диабет менен жашагандардын 68%ы жайында инсулинди туура сактабайт.
4. Тамак жеңил болсун. Жашылча, белок, жемиштер глюкозаны турукташтырат.
5. Тер менен туз жоголот. Минералдуу суу же электролиттер организмдин тең салмактуулугун кармайт.
6. Спорт – таң эрте же кечинде гана. Эгер 11:00-17:00гө чейин болсо, жүрөккө кошумча жүк болуп калат.
7. Белгилерин билип ал:
-- муздак тер;
-- жүрөктүн катуу согушу;
-- баш айлануу;
-- дароо суу ичип, кантты текшер.
Акырында эскертип коёюн: сен күн сайын өз саламаттыгың үчүн күрөшүп жатасың. Сен бул жарыкта баарына жетишип жатасың. Жайдагы ысык – сыноо, бирок сен акыл менен өтө аласың. Өзүңө кам көр. Бул жай сен үчүн коопсуз болсун.
Эрмек Исмаилов
"Азия Ньюс" гезити
