Бакыт Бакетаев: “Бүгүн мен дагы президенттин досу болдум”
Жакында эле Кыргызстандын президенти Садыр Жапаровдун “Бир досумду жоготтум, бирок өлкөнүн баардык жарандарынын катарында жети миллиондон ашык дос таптым” дегени жөн гана эмоционалдык сөздөн да көптү билдирет. Бул сөздөрдө андан да арбын нерсе бар – өкмөт менен элдин ортосундагы мамиленин дээрлик философиялык формуласы.
Мамлекет башчысы ар бир жаран анын досу деп айтканда, ал коомдук мейкиндиктин атмосферасын өзгөртөт. Саясат муздак механизм болуудан калат жана адамдардын мамилелери үчүн мейкиндикке айланат. Ошол учурда мен күтүлбөгөн жерден ойлонуп калдым: ошондуктан бүгүн мен дагы президенттин досу болдум. Жана мени менен бирге, Кыргызстандын ар бир жараны.
Мунун терең мааниси бар. Эгерде биз президенттин досу болсок, анда сөзсүз түрдө бири-бирибиз менен дос болушубуз керек. Анткени бир адам менен дос болуп, өз ара чоочун бойдон калуу мүмкүн эмес. Ошентип, жөнөкөй, бирок күчтүү формула жаралат: мамлекеттин достугу анын жарандарынын достугунан башталат.
Ар кайсы доорлордун философтору биримдиктин күчү жөнүндө айтышкан. Аристотель “Достук – бул эки денеде жашаган жан” деп жазган. Ал эми жапон ойчулу Фрэнсис Фукуяма өзүнүн “Ишеним: Социалдык сапаттар жана гүлдөп-өнүгүүнү жаратуу” аттуу китебинде улуттардын гүлдөп-өнүгүшү адамдардын ортосундагы ишенимден башталат деп айткан. Ишеним болбосо, туруктуу коом куруу мүмкүн эмес.
Ошондуктан президенттин сөздөрү жаңы жарандык маданиятка – ишеним маданиятына чакырык сыяктуу угулат.
Бүгүнкү күндө дүйнө оор мезгилдерди башынан кечирип жатат. Чыр-чатактар, кризистер жана геосаясый тирешүүлөр туруксуздук сезимин жаратат. Бирок кээде дал ушундай учурларда кичинекей өлкөлөр өздөрүнүн туруктуулугунун өзгөчө формуласын табышат. Күч аркылуу эмес, ресурстардын байлыгы аркылуу эмес, адамдардын тилектештиги аркылуу.
Глобалдык стандарттар боюнча Кыргызстан кичинекей өлкө. Бирок жети же сегиз миллион жаран өздөрүн жөн гана калк эмес, достордун коомчулугу катары сезсе, бул эбегейсиз зор күч. Бул ар кандай кыйынчылыкты жеңе ала турган энергия.
Жапон философу Китаро Нишида “Чыныгы биримдик адамдар бирдей болгондо эмес, өз ара байланышын тааныганда пайда болот” деп жазган. Бул дал коомдун акылмандыгы.
Президенттин сөздөрүн жаңы социалдык атмосферанын башталышынын символу катары кабыл алууга болот. Мамлекет алыскы түзүлүш эмес, миллиондогон адамдардын жалпы иши болгон атмосфера. Эгерде биз бул идеяны чындап кабыл алсак – Кыргызстандын баардык жарандары президенттин достору жана ошол эле учурда бири-биринин достору – анда биздин өлкөбүздүн өзгөчө келечеги болот. Анткени өлкөлөр экономикасы же армиясынын аркасында гана эмес, элинин рухунун аркасында да улуу болуп калышат.
Ошондуктан, бүгүн мен жөнөкөй бир нерсени айткым келет: эгер биз дос болсок, чогуу жашайлы. Жана балким, дал ушул жөнөкөй формуладан бир күнү Кыргызстан үчүн жаңы тарых жаралат – достук келечектин пайдубалына айланган өлкөнүн тарыхы.
Бакыт Бакетаев, саясат талдоочу
